تاریخ "کورد" در قرن 16 و مقایسه آن با امروز

 تاریخ کرد در قرن 16 میلادی نویسنده دکتر شمسی محمد اسکندر ترجمه محسن جلدیانی

با خواندن این کتاب نمی دانم چرا ناخود آگاه بیاد جنگهای اخیر افتاده ام، شاید دلیل آن این باشد که تاریخ در حال تکرار است.

لطفا برای فهم عمیق فاجعه به این چند ستر توجه بفرمائید: 

در اواخر سده پانزده و اوایل سده شانزدهم – مرحله به مرحله – سختگیری و اشاعه جنگ و خون ریزی میان حکومتهای عثمانی و صفوی بر سر مسئله حاکمیت اراضی مناطق کردستان با هدف تشکیل امپراطوری عظیم، تغییرات بزرگی را در وضعیت اقتصادی – اجتماعی ملت کرد، بوجود آورده بود. حاکمان و امرای عشایر و طوایف کرد که تا آنروز در ادواری از تاریخ، مستقل و گهگاهی نیز نیمه مستقل بوده اند، و چنین حقی را که از پدرانشان به آنها رسیده بود، حفظ کرده بودند، نمی توانستند سراسیمه و بی طرف نظاره گر چنین رویدادهائی باشند. بی شک تاریخ ملت کرد تاریخ ملتی کهن از ملل خاورمیانه است، که توجه بعضی از دانشمندان را به خود جلب نموده است و آنان آرزوی روشن نمودن تاریخ این ملت را در مخیله شان پرورانده اند.  

بعضی از رویداد های قرن 16 میلادی نقش مهمی در حیات اجتماعی ملت کرد ایفا نموده و این ملت شریف را با جنگ و خونریزیهای شدیدی دست به گریبان کرده است. از آن جمله: بلافاصله پس از جنگ چالدران (1514 م) کردستان به دو قسمت تقسیم شد و تعدادی از امیر نشینهای کرد استقلال خود را رسما از دست دادند. استیلای حکومتهای عثمانی و ایران بر کردستان نه تنها برای ملت کرد آسایش و خوشبختی در پی نداشت بلکه حیات اجتماعی و اقتصادی آنان را هم مختل کرده بود. سرزمین کردستان به مرکز جنگ و خونریزیهای طولانی تبدیل شد، در این گیر و دار نقش ملت کرد تامیین کننده نیروی سپاه و آتش هیزم این جنگها بود. در آن دوران مالیات و عوارض سرانه زیادی بر ملت کرد تحمیل می شد. دولت عثمانی و حکومت صفوی برادران هم خون و هم نژاد را به جان هم می انداختند و آتش کینه و نفاق را در بین شان بر می افروختند. به استناد مطالبی که در مآخذ تاریخی به ثبت رسیده در جریان قرن (16م) تنها در جنگهای عثمانی و ایران و نزاعهای داخلی ملت کرد قریب 112 هزار کرد جان خود را از دست داده اند. بدلیسی(تاریخ نویس) خود با اعتراف به اوضاع نابسامان آن دوران و با اشاره به زندگی یکی از اکراد به نام جانفولاد (جانپولاد) چنین اظهار می دارد: در واپسین روزهای زندگیش از هفتاد فرزند ذکورش ده پسر جان سالم بدر برده اند. این رقم اگر واقعیت هم نداشته باشد می رساند که اکثر نزاعهای آن دوران برای ملت کرد هیچ فایده ای نداشته و آنان بی جهت قربانی شده اند.

از حقایق بیان شده روشن می گردد که در نتیجه دخالتهای حکومت عثمانی و صفوی در کردستان نیروی نظامی رو به ضعف نهاده وضعیت اقتصادی کردستان تخریب شده و حتی بقای اکراد هم مورد تهدید واقع شده است. یکی از رویدادهای قرن 16م که ملت کرد را بیمناک کرد استیلا و استبداد مسئولان و امرایی بود که از طرف شاه یا سلطان منصوب می شدند و اکراد را به صورت دسته جمعی اعدام می کردند.

اقتباس شده از "شرفنامه"