تاریخچه اسب کرد

اسب نژاد كرد بر طبق نوشته های جهانگردان و مورخین از هرودت گرفته تا معاصرین ، به اقصی نقاط دنیا انتقال یافته و خون آن در شریانهای اسبهای دنیا جریان دارد. اسب كرد از اسبهای توانای ارزشمند و پرخون دنیا محسوب گردیده و مبدا و منشا آن کردستان می باشد . گرچه در خیلی از منابع نامی ازاسب کرد برده نشده است . معمولاً برای اسب كرد سه تیره مطرح می گردد كه عبارتند از :

1- جاف                     2- افشاری                     3- سنجابی

1- تیره جاف : بیش ترین جمعیت را دارد و بیشتر به رنگ سیاه و سفید بوده و طایفه های نگهدارنده در طی زندگی خود این دو رنگ را انتخاب و نگهداری نموده اند و در كردستان موجود است..

2- تیره افشاری : دومین جمعیت را دارا می باشد و عمدتاً كهر و قره كهر می باشند.

3- تیره سنجابی : عمدتاً كرنگ و نیله و به ندرت سمند می باشند ودر منطقه كرمانشاه واسلام آباد وجود دارد .

در تاریخچه تكامل اسب پیدایش اسب كرد را مستقیماً به 500 سال قبل از میلاد مسیح و به اسبهای معروف نیسایی مرتبط می دانند .

اسب جاف معمولاً قره كهر  می باشد و به بلندی ، بین 150 تا 155 سانتی متر ، بدون برجستگی در استخوان بندی سر ، با گردن نیرومند و شانه ها و كپل تنومند .

نمونه بارزی از اسب جاف كه بر روی سنگ مقبره زانتوس واقع در لیبی ( حدود 480 قبل از میلاد ) نقشبندی شده و نمایشگر میراث باستانی تیره جاف است .

اما اكثر اسبهای كرد به طور انتخابی با اسبهای فارس و عرب كشش داده شده و از این آمیزش خون اسبهای زیباتر و چابكتر حاصل شده كه در حمل و نقل سریع مورد استفاده قرار می گیرد .

نژاد كرد امروزی نه تنها از زیبائی خاص برخوردار است بلكه دارای استقامت بی نهایت می باشد .

اسبهای نژاد كرد به خصوص در مسابقات چوگان موفق بوده اند و بسیاری از اسبهای كرد در مسابقات پرش و سواری استقامت افتخارات ارزنده كسب كرده اند .

تاریخچه اسب كرد از مبدا نخستین دوره ثبت شده تاریخ آغاز میگردد و از روزگار شیرین باستان افسانه ای سرچشمه میگیرد .

اسم نیسائی را اجداد دودمان اسب كرد امروزی از جلگه های مهد پرورش خود به ارث بردند .

شگفت انگیزترین نشانه اسب نیسائی سر آن بود . استخوانهای پیشانی و بینی خیلی

 برجسته بودند . همچنین استخوانهای برجسته فك بالا از هر دو طرف استخوانهای بینی بیرون آمده است .

در نتیجه استخوان بندی درشت پیشانی ، گوشهای اسب عقب تر از حد معمول قرار گرفته بود و در پایان تصویر بی همتا و سرشار از توانائی و هوشیاری اسب نیسائی را كامل می كرد .

تحقیقات اخیر پیرامون بقایای جانوران باستانی در جریان عملیات حفاری صحت نقشهای بازمانده اسب نیسائی را با مدارك طبیعی تائید می كند .

اسب مادها یقیناً حیوان مهیبی بود و آشنائی با تاریخ آن حقیقت مهمتری را آشكار می كند و گواهی می دهد كه پرورش و تولید اسب به طریق كشش انتخابی ابتدا در کردستان باستان مرسوم شد.

طبیعت ، یونجه زارهای گسترده نصیب سرزمین ماد ( كرمانشاهان امروز ) كرده بود ، غنی از سنگ آهك كوهزارهای ژورا ، یونجه زارهای پهناور ماد عامل مهمی در پیشرفت پرورش و تولید نژاد اسبهای نیسائی بود .

پرشكوه ترین نقش بازمانده از اسب نیسائی در تخت جمشید در معرض نمایش است .

در این تصویر جثه اسب نیسائی در خدمت پادشاهان بزرگ ایران مهیب به نظر می آید .

در نقشهای دیگر ، اسب نیسائی ، با سر بزرگ و سنگین و گردنی آراسته ، با یال پر پشت و همه اعضاء بدن اسب به تنه ای سنگین و در عین حال كشیده ، استوار بر روی پاهای كوتاه ، در وهله اول موجودی مسخره آمیز به نظر می رسد ، ولی با بررسی عمیق تر ، با وجود درشتی خارق العاده سر اسب ، تمثالی از نجابت بر روی صفحه سنگ آشكار می شود ، سرشار از عظمت و نیروی بی نظیر نژاد نیسائی ، یونانیان قدیم تنومندی اسب نیسائی را تحسین می كردند و از پاهائی كه زمین را لرزانده بود سخن می گفتند . ایران باستان مركز پر رونق پرورش و تولید اسب در طول دوره ای بیش از 2000 سال بود . بعد از فتح ایران توسط اعراب نژاد اسب نیسائی رو به زوال گذارد و رفته رفته اسب نیسائی به كلی ناپدید شد و میدان بازشد برای اسبی بلندتر و سبكتر كه ژان شاردن در قرن 18 میلادی از آن به عنوان « زیباترین اسب شرق » یاد كرد.

از میان تیره های گوناگون اسب كرد كه هنوز در وادی پر بركت كوهستان زاگرس پرورش داده می شود تیره جاف در كثرت و شهرت پیشتاز است .

اسب كرد فوق العاده قانع و كم خوراك و در زمستان های سخت نواحی كوهستانی كردستان كه هیچ وسیله نقلیه ای قادر به حركت و عبور نیست عامل انتقال امداد و بیماران از روستائی به روستای دیگر یا به مركز پخش است و دلیل ماندگاری را می توان همین مقاومت بی مانند در كوهستان دانست .

اسب كرد از قدیم الایام نماد فرهنگی ، تاریخی مردم كرد بوده و داشتن آن همواره برای خانواده ها مایه مباهات و فخر بوده است .